Dieren in bos
Bos is dekking, holtes en een strooisellaag. Een koolmees broedt in een holte, een vos jaagt langs de rand en een meikeverlarve zit in de bodem. Tropisch regenwoud is een eigen pagina, omdat de soorten daar niet dezelfde zijn als op de Veluwe.
In Nederland gaat het om eiken- en beukenbossen, dennenakkers en de overgang naar heide. Die overgang is vaak rijker dan het donkere bos zelf.
Adder
Vipera berus
De adder is de enige giftige slang van Nederland. Een zigzag op de rug en een verticale pupil zijn de klassieke kenmerken. De tekening kan vaag zijn. Blijf op afstand.
Afrikaanse savanneolifant
Loxodonta africana
De Afrikaanse savanneolifant is het grootste landdier van dit moment. De Afrikaanse bosolifant en de Aziatische olifant zijn andere soorten. Deze pagina gaat over de savanneolifant.
Alpenwatersalamander
Ichthyosaura alpestris
De alpenwatersalamander is in het water herkenbaar aan de oranje buik zonder vlekken en, bij het mannetje, een lage kam. Op het land is het dier donker en onopvallend.
Atalanta
Vanessa atalanta
De atalanta is een trekvlinder met een zwarte vleugel, een rode band en witte vlekken in de vleugelpunt. In Nederland is het een bekende tuinvlinder die niet elke winter hier blijft.
Bosuil
Strix aluco
De bosuil is de ronde, bruine uil van oud loofbos en parken. De roep is het bekende ‘oe-hoe’, niet de schreeuw van een kerkuil.
Bruine beer
Ursus arctos
De bruine beer is één soort met een enorm verschil in formaat. Een beer op de Kodiak-eilanden is niet hetzelfde gewicht als een beer in Zuid-Europa.
Bruine kikker
Rana temporaria
De bruine kikker is de kikker van het voorjaar: kikkerdril in de sloot, en daarna een leven op het land. De rug is bruin, niet groen.
Buizerd
Buteo buteo
De buizerd is de roofvogel die je het meest boven weilanden ziet cirkelen. Het verenkleed loopt van bijna wit tot donkerbruin. De soort is geen havik.
Bunzing
Mustela putorius
De bunzing is de wilde marter met het lichte masker. De fret is de gedomesticeerde verwant, lichter van kleur en geen wilde soort.
Citroenvlinder
Gonepteryx rhamni
De citroenvlinder lijkt op een blad. Het mannetje is citroengeel, het vrouwtje bleek groenwit. Beide hebben een puntige vleugel en een oranje vlek in het midden.
Dagpauwoog
Aglais io
De dagpauwoog is een dagvlinder met vier oogvlekken. De naam lijkt op nachtpauwoog, maar dat is een andere soort en een nachtvlinder.
Das
Meles meles
De das is het nachtdier met de zwart-witte kopstrepen. Hij leeft in een burcht en eet vooral regenwormen, geen menu van alleen vlees.
Egel
Erinaceus europaeus
De egel is het nachtdier van de tuin, met stekels in plaats van een zachte vacht. Hij eet vooral wormen, slakken en insecten, en houdt in de winter een winterslaap.
Gehakkelde aurelia
Polygonia c-album
De gehakkelde aurelia heeft een gekartelde vleugelrand en een witte C op de onderzijde. Met dichte vleugels lijkt de vlinder op een dor blad. Hij overwintert als vlinder.
Gewone kameleon
Chamaeleo chamaeleon
De gewone kameleon is de Europese soort, van het Middellandse Zeegebied. De kameleon in de dierenwinkel is vaak een andere soort, zoals de jemenkameleon. Kleuren veranderen met stemming, temperatuur en communicatie, niet als een perfecte kopie van elke achtergrond.
Gewone pad
Bufo bufo
De gewone pad is wrattig, loopt meer dan hij springt en legt eisnoeren. Achter het oog zit een grote oorklier. Het is een amfibie, geen reptiel.
Gewone wesp
Vespula vulgaris
De gewone wesp is de gele limonadewesp. Het gezicht heeft een anker- of dolkvormige zwarte tekening. De Duitse wesp lijkt sterk op haar en heeft meestal drie stippen op het gezicht.
Giraffe
Giraffa camelopardalis, G. reticulata, G. tippelskirchi en G. giraffa
De giraffe is het hoogste landdier. Sinds 2025 erkent de IUCN-specialistengroep vier soorten. Eén wetenschappelijke naam voor ‘de’ giraffe is daarom te grof.
Gladde slang
Coronella austriaca
De gladde slang is de kleinste en meest verborgen slang van Nederland. Ze is niet gevaarlijk voor mensen. De schubben zijn glad, zonder de kiel van een adder.
Gouden tor
Cetonia aurata
De gouden tor is een metaalgroene kever die op bloemen zit, vaak op vlier of roos. In de vlucht laat hij de dekschilden dicht, anders dan een meikever.
Havik
Accipiter gentilis
De havik is een bosroofvogel met korte ronde vleugels en een lange staart. Vrouwtjes zijn duidelijk groter dan mannetjes. Sommige recente indelingen plaatsen de soort in het geslacht Astur.
Hazelworm
Anguis fragilis
De hazelworm is een hagedis zonder poten. Hij wordt vaak voor een slang aangezien, maar hij knippert met de oogleden en kan zijn staart afwerpen. Slangen kunnen dat niet.
Heggenmus
Prunella modularis
De heggenmus lijkt op een mus, maar is het niet. De snavel is dun, de kop leigrijs en de flanken gestreept. Hij scharrelt onder de heg, niet in een luidruchtige groep op de dakgoot.
Hoornaar
Vespa crabro
De hoornaar is de grootste sociale wesp van Nederland. Het borststuk is roodbruin, niet felgeel zoals de gewone wesp. De Aziatische hoornaar is een andere soort.
Houtduif
Columba palumbus
De houtduif is de grote duif van park en akker, met een witte vlek in de nek en een witte band over de vleugel. De stadsduif is kleiner en heeft die nekband niet.
Kamsalamander
Triturus cristatus
De kamsalamander is de grootste inheemse watersalamander. Het mannetje heeft in het voorjaar een hoge, getande kam. De buik is oranje met zwarte vlekken.
Kleine watersalamander
Lissotriton vulgaris
De kleine watersalamander is de gewone salamander van de tuinvijver. In het voorjaar heeft het mannetje een golvende kam. De kamsalamander is veel forser en heeft een getande kam.
Komodovaraan
Varanus komodoensis
De komodovaraan is de grootste levende hagedis en komt alleen voor op een paar Indonesische eilanden. Verhalen over een dodelijke beet horen bij bacteriën én gif; beide zijn onderzocht, en het gif is geen mythe meer.
Koolmees
Parus major
De koolmees is de grootste mezensoort in de tuin, met een zwarte stropdas op een gele buik. Het lied is een herhaald ‘teacher-teacher’.
Leeuw
Panthera leo
De leeuw is een grote kat van open landschappen in Afrika en van één populatie in India. Mannetjes dragen een manen; vrouwtjes niet. De leeuw is de enige kat die structureel in troepen jaagt.
Levendbarende hagedis
Zootoca vivipara
De levendbarende hagedis is de kleine, bruine hagedis van vochtige heide en bosrand. De jongen worden geboren, niet als ei in het zand gelegd. In het uiterste zuiden van het areaal leggen sommige populaties wél eieren.
Meikever
Melolontha melolontha
De meikever is de grote bruine kever die in mei rond bomen vliegt. De larve is een engerling in de bodem en leeft veel langer dan de kever.
Merel
Turdus merula
De merel is de zwarte lijster van het gazon. Het mannetje is glanzend zwart met een gele snavel. Het vrouwtje is donkerbruin.
Mol
Talpa europaea
De mol leeft onder de grond en gooit de molshopen op die je in het gazon ziet. Hij is niet blind: de ogen zijn klein en grotendeels in de vacht verborgen.
Nachtpauwoog
Saturnia pavonia
De nachtpauwoog is een nachtvlinder met oogvlekken op alle vier de vleugels. Het mannetje vliegt overdag op zoek naar een vrouwtje. De dagpauwoog is een andere soort.
Oranjetipje
Anthocharis cardamines
Het oranjetipje is een voorjaarsvlinder. Alleen het mannetje heeft oranje vleugelpunten. Het vrouwtje is wit en lijkt daardoor op een koolwitje, tot je de groene marmering aan de onderzijde ziet.
Pimpelmees
Cyanistes caeruleus
De pimpelmees is kleiner dan de koolmees en heeft een blauwe kap. Hij hangt graag aan de uiteinden van dunne takken.
Ree
Capreolus capreolus
Het ree is het kleine hert van bosrand, akker en duin. Een bok draagt een klein gewei. Een ree is geen edelhert: kleiner, met een witte spiegel en zonder groot takgewei.
Reuzenpanda
Ailuropoda melanoleuca
De reuzenpanda is een beer die vrijwel alleen bamboe eet. De rode panda is een ander dier, in een andere familie, en lijkt alleen door de naam verwant.
Rode eekhoorn
Sciurus vulgaris
De rode eekhoorn is de inheemse eekhoorn van Nederlandse bossen en parken. De vacht is roodbruin tot bijna zwart, en in de winter draagt hij vaak oorpluimen. De grijze eekhoorn is een andere soort.
Roodborst
Erithacus rubecula
De roodborst is de kleine zangvogel met een oranje borst. In de tuin is het vaak een fel individu dat een voedselplek verdedigt, niet een groep.
Tijger
Panthera tigris
De tijger is de grootste levende kat. De strepen zijn uniek per dier. Ondersoorten verschillen sterk in formaat: een Sumatraanse tijger is veel lichter dan een Siberische.
Varken
Sus domesticus
Het varken is een gedomesticeerd evenhoevig dier. Het wilde zwijn is de wilde verwant en leeft wél in Nederlandse bossen. Een zeug in een stal is dat zwijn niet.
Vink
Fringilla coelebs
De vink is de zaadeter met de witte vleugelstreep. Het mannetje heeft een blauwgrijze kruin en een roze borst. Het vrouwtje is bruiner en wordt vaak voor een mus aangezien.
Vos
Vulpes vulpes
De rode vos is de hondachtige van bosrand, duin en stad. Een vos is geen kleine wolf en geen kat, ook al jaagt hij alleen.
Wolf
Canis lupus
De wolf is de wilde hondachtige waarvan de hond afstamt. In Nederland is de soort terug. Wereldwijd is ze niet bedreigd; juridisch is ze in Europa streng beschermd.
Zwarte kraai
Corvus corone
De zwarte kraai is egaal zwart en leeft in paren. De bonte kraai, met grijze romp, is een zustervorm die in Nederland vooral 's winters opduikt.