Reptielen en amfibieën
Adder
Vipera berus
Wikimedia Commons. Licentie: CC BY-SA 3.0. Bron op Wikimedia Commons.
.jpg){kind=link}
- Nederlandse naam
- Adder
- Wetenschappelijke naam
- Vipera berus
- Diergroep
- Reptielen en amfibieën
- Familie
- adders (Viperidae)
- Orde
- schubreptielen (Squamata)
- Lengte
- 50–70 cm. Langere dieren komen voor.
- Gewicht
- 50–180 g. Sterk afhankelijk van lengte en geslacht. Vrouwtjes vaak zwaarder.
- Levensduur
- 10–15 jaar. Ouder komt voor.
- Snelheid
- Niet goed vastgesteld als één vergelijkbare snelheid.
- Voedsel
- muizen, hagedissen en jonge vogels
- Leefgebied
- grasland, bos
- Verspreiding
- Europa, Nederland
- Status
- Niet bedreigd (LC). Wereldwijd. In Nederland beschermd.
De adder is de enige giftige slang van Nederland. Een zigzag op de rug en een verticale pupil zijn de klassieke kenmerken. De tekening kan vaag zijn. Blijf op afstand.
Hoe ziet een adder eruit?
Dikke bouw voor een slang, driehoekige kop die weinig van de hals is afgescheiden, verticale pupil en meestal een donkere zigzag over de rug. Kleur grijs, bruin of roodbruin. Sommige dieren zijn bijna zwart. De ringslang heeft een gele kraag en een ronde pupil. De gladde slang heeft een ronde pupil en geen duidelijk zigzaglint.
Adder in de omgeving van de foto (Vipera berus). Hamon jp.
Hoe groot wordt een adder?
Meestal 50 tot 70 cm. Dieren boven de 80 cm komen voor en zijn niet de norm.
Waar leeft een adder?
Heide, hoogveen en bosrand op de zandgronden. Zont op open plekken en verdwijnt in de vegetatie.
Waar komt een adder voor?
Een groot deel van Europa en Noord-Azië. In Nederland op de Veluwe, in Drenthe, Friesland en andere zand- en veengebieden. Niet in elke tuin.
Zandgronden en hoogveen. Beschermd.
Wat eet een adder?
Muizen, hagedissen en jonge vogels. Het gif dient om prooi te doden, niet om mensen te achtervolgen.
Hoe gedraagt een adder zich?
Schuw. Bij verstoring vlucht de adder of blijft hij stil. Een beet volgt meestal op vastpakken of erop trappen. De soort is eierlevendbarend: de jongen worden in een dun vlies geboren en komen meteen vrij.
Hoe plant een adder zich voort?
Paring in het voorjaar. De jongen worden in de nazomer geboren, vaak vijf tot vijftien. Geen eieren die ergens worden begraven.
Hoe oud wordt een adder?
In het wild vaak 10 tot 15 jaar. Ouder komt voor. Een scherp maximum is niet één getal.
Wordt een adder bedreigd?
Versnippering, dichtgroeien van heide, verkeer en opzettelijk doden. De soort is wereldwijd niet bedreigd en in Nederland beschermd en lokaal schaars.
IUCN: niet bedreigd. In Nederland wettelijk beschermd.
Een zwarte adder is meestal dezelfde soort, geen andere slang. De zigzag is dan nauwelijks zichtbaar. De verticale pupil blijft een kenmerk.
Interessante feiten over adder
- Enige giftige slang van Nederland.
- Verticale pupil.
- Jongen worden levend geboren.
Veelgestelde vragen over adder
Is elke slang in Nederland giftig?
Nee. Alleen de adder. Ringslang en gladde slang zijn niet gevaarlijk voor mensen.
Hoe herken je een adder?
Zigzag op de rug, verticale pupil en een vrij dikke bouw. Zwarte dieren missen de duidelijke zigzag. Blijf uit de buurt.
Wat moet je doen bij een beet?
Rustig blijven, de wond niet uitzuigen en meteen medische hulp zoeken. Deze pagina is geen eerstehulpprotocol.
Vergelijkbare dieren
Gerelateerde categorieën
Artikelen
Bronnen en verdere informatie
- RAVON. Geraadpleegd op 2026-10-02.
- IUCN Red List. Geraadpleegd op 2026-10-02.
- Animal Diversity Web. Geraadpleegd op 2026-10-02.