Reptielen en amfibieën
Reptielen en amfibieën worden vaak samen genoemd, maar het zijn twee klassen. Reptielen hebben een droge huid met schubben of schilden. Amfibieën hebben een vochtige, klierrijke huid zonder schubben. Een pad is dus geen reptiel, en een hagedis is geen amfibie.
De voortplanting laat hetzelfde verschil zien. De meeste reptielen leggen eieren met een perkamentachtige of kalkachtige schaal, op het land. Een aantal soorten, waaronder de adder en de levendbarende hagedis, brengt jongen levend ter wereld. Amfibieën leggen meestal eieren zonder schaal in het water. Uit die eieren komen larven: kikkervisjes bij kikkers en padden, larven met uitwendige kieuwen bij salamanders.
In Nederland leven maar weinig reptielen. Adder, ringslang, gladde slang, zandhagedis en levendbarende hagedis zijn de inheemse soorten. Amfibieën zijn algemener: bruine kikker, groene kikkers, gewone pad, rugstreeppad en meerdere salamanders komen in grote delen van het land voor. Ze zijn beschermd. Deze site is geen handleiding om dieren te vangen of te verplaatsen.
Buiten Nederland staan hier ook soorten die vaak in boeken of als huisdier opduiken, zoals de groene leguaan, de komodovaraan en de axolotl. Hun omstandigheden zijn niet die van een Nederlandse tuin.
Reptielen en amfibieën per categorie
Populaire reptielen en amfibieën
Adder
Vipera berus
De adder is de enige giftige slang van Nederland. Een zigzag op de rug en een verticale pupil zijn de klassieke kenmerken. De tekening kan vaag zijn. Blijf op afstand.
Alpenwatersalamander
Ichthyosaura alpestris
De alpenwatersalamander is in het water herkenbaar aan de oranje buik zonder vlekken en, bij het mannetje, een lage kam. Op het land is het dier donker en onopvallend.
Axolotl
Ambystoma mexicanum
De axolotl is een Mexicaanse salamander die normaal gesproken zijn larvale kenmerken houdt: uitwendige kieuwen en een staartvin. In het wild is de soort ernstig bedreigd. Een dier in een aquarium is geen wilde populatie.
Boomkikker
Hyla arborea
De boomkikker is klein, groen en klimt met hechtschijven aan de tenen. In Nederland is de soort zeldzaam en luidruchtig in de paartijd.
Bruine kikker
Rana temporaria
De bruine kikker is de kikker van het voorjaar: kikkerdril in de sloot, en daarna een leven op het land. De rug is bruin, niet groen.
Gewone kameleon
Chamaeleo chamaeleon
De gewone kameleon is de Europese soort, van het Middellandse Zeegebied. De kameleon in de dierenwinkel is vaak een andere soort, zoals de jemenkameleon. Kleuren veranderen met stemming, temperatuur en communicatie, niet als een perfecte kopie van elke achtergrond.
Gewone pad
Bufo bufo
De gewone pad is wrattig, loopt meer dan hij springt en legt eisnoeren. Achter het oog zit een grote oorklier. Het is een amfibie, geen reptiel.
Gladde slang
Coronella austriaca
De gladde slang is de kleinste en meest verborgen slang van Nederland. Ze is niet gevaarlijk voor mensen. De schubben zijn glad, zonder de kiel van een adder.
Groene kikker
Pelophylax esculentus (groene-kikkercomplex)
‘Groene kikker’ is in Nederland geen enkele soort. Meerkikker, poelkikker en bastaardkikker lijken sterk op elkaar. De bastaardkikker is een hybride. Maten hieronder horen bij dat complex, niet bij één meetlat.
Groene leguaan
Iguana iguana
De groene leguaan is een grote boombewonende hagedis uit Midden- en Zuid-Amerika. Een volwassen dier is vaak meer grijsbruin dan felgroen. Het is geen huisdier voor een klein terrarium.
Hazelworm
Anguis fragilis
De hazelworm is een hagedis zonder poten. Hij wordt vaak voor een slang aangezien, maar hij knippert met de oogleden en kan zijn staart afwerpen. Slangen kunnen dat niet.
Heikikker
Rana arvalis
De heikikker is de bruine kikker van veen en natte hei. In de paartijd worden mannetjes kort blauw. Buiten die dagen lijkt hij sterk op de bruine kikker, en dan is de snuit het kenmerk.
Reptielen en amfibieën vergelijken
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een reptiel en een amfibie?
Een reptiel heeft een droge, geschubde huid. Een amfibie heeft een vochtige huid en leeft vaak eerst als larve in het water. Kikkers, padden en salamanders zijn amfibieën. Slangen en hagedissen zijn reptielen.
Is een pad een reptiel?
Nee. De gewone pad is een amfibie, net als kikkers en salamanders.
Welke slangen leven in Nederland?
Van nature komen de adder, de ringslang en de gladde slang voor. Alleen de adder is giftig voor mensen. De ringslang en de gladde slang zijn dat niet.
Mag ik een salamander of kikker meenemen?
Nee. Inheemse amfibieën en reptielen zijn beschermd. Laat ze zitten en bekijk ze op de plek waar ze leven.