Reptielen en amfibieën
Muurhagedis
Podarcis muralis
Florian Prischl. Licentie: CC BY-SA 3.0. Bron op Wikimedia Commons.
- Nederlandse naam
- Muurhagedis
- Wetenschappelijke naam
- Podarcis muralis
- Diergroep
- Reptielen en amfibieën
- Familie
- echte hagedissen (Lacertidae)
- Orde
- schubreptielen (Squamata)
- Lengte
- 15–20 cm. De kop-romplengte blijft meestal onder de 8 cm.
- Gewicht
- Niet goed vastgesteld. Een betrouwbaar gewichtsbereik is hier niet vastgelegd.
- Levensduur
- Niet goed vastgesteld. Vaak enkele jaren. Hogere leeftijden zijn uitschieters.
- Snelheid
- Niet goed vastgesteld als één vergelijkbare snelheid.
- Voedsel
- insecten en spinnen
- Leefgebied
- stad
- Verspreiding
- Europa, Nederland
- Status
- Niet bedreigd (LC). Wereldwijd. De Maastrichtse populatie is een kleine randpopulatie.
De muurhagedis is de platte, snelle hagedis van muren en rotsen. In Nederland hoort de oorspronkelijke populatie bij Maastricht. Elders in het land zitten ook uitgezette dieren, en dat is niet dezelfde geschiedenis.
Hoe ziet een muurhagedis eruit?
Slank, bruin tot grijs, met een tekening van donkere vlekken en vaak een rij blauwe schubben langs de flank bij mannetjes. De staart is lang. Hij is platter dan een zandhagedis en mist het groene voorjaarskleed van het zandhagedismannetje. De levendbarende hagedis is minder aan steen gebonden.
Muurhagedis in de omgeving van de foto (Podarcis muralis). Lucarelli.
Hoe groot wordt een muurhagedis?
Tot ongeveer 20 cm totale lengte, waarvan meer dan de helft staart kan zijn. De kop-romplengte blijft meestal onder de 8 cm.
Waar leeft een muurhagedis?
Muren, rotsen, spoortaluds en steenglooiingen met voegen om in te vluchten en plekken om te zonnen. In Maastricht zijn dat de oude stadsmuren en het Pietersberggebied.
Waar komt een muurhagedis voor?
Zuid- en Midden-Europa. Nederland ligt aan de noordrand. De autochtone populatie zit in en om Maastricht. Waarnemingen in andere steden gaan vaak om uitgezette of meegelifte dieren en tellen niet als uitbreiding van die oorspronkelijke populatie.
Autochtone populatie in en om Maastricht. Elders vaak uitgezet.
Wat eet een muurhagedis?
Insecten en spinnen. Hij jaagt op het warme steen, met korte sprints.
Hoe gedraagt een muurhagedis zich?
Overdag actief als de muur warm is. Bij gevaar schiet hij in een voeg. De staart kan afbreken. Mannetjes verdedigen een stuk muur in het voorjaar.
Hoe plant een muurhagedis zich voort?
Eieren, anders dan de levendbarende hagedis. Een vrouwtje legt in het warme seizoen één of meer legsels in een voeg of onder een steen. De jongen komen later in de zomer uit.
Hoe oud wordt een muurhagedis?
Vaak een paar jaar. Hogere leeftijden zijn bekend en zijn geen gemiddelde.
Wordt een muurhagedis bedreigd?
Restauratie die alle voegen dichtzet, en begroeiing die de zon van de muur haalt. De Maastrichtse populatie is klein in oppervlak en daarom kwetsbaar, ook al is de soort in Zuid-Europa algemeen.
IUCN: niet bedreigd, als soort in het hele areaal. De Nederlandse autochtone populatie is een randpopulatie en apart kwetsbaar. Gebruik RAVON voor de landelijke categorie.
Een muurhagedis in Amsterdam of Rotterdam is geen bewijs dat de Maastrichtse populatie zich daarheen heeft uitgebreid.
Interessante feiten over muurhagedis
- Gebonden aan steen en voegen.
- Oorspronkelijk in Nederland alleen bij Maastricht.
- Legt eieren, in tegenstelling tot de levendbarende hagedis.
Veelgestelde vragen over muurhagedis
Waar leeft de muurhagedis in Nederland?
De oorspronkelijke populatie zit in en om Maastricht. Dieren in andere steden zijn meestal uitgezet of meegelift.
Wat is het verschil met de zandhagedis?
De muurhagedis is platter en leeft op steen. Het mannetje van de zandhagedis krijgt in het voorjaar groene flanken en hoort bij hei en duin.
Hoe groot is een muurhagedis?
Tot ongeveer 20 cm inclusief de lange staart. De kop en romp blijven meestal onder de 8 cm.
Legt de muurhagedis eieren?
Ja. De levendbarende hagedis krijgt in Nederland meestal jongen.
Wat is de wetenschappelijke naam van de muurhagedis?
Podarcis muralis.
Vergelijkbare dieren
Gerelateerde categorieën
Bronnen en verdere informatie
- RAVON. Geraadpleegd op 2026-10-02.
- IUCN Red List. Geraadpleegd op 2026-10-02.
- Animal Diversity Web. Geraadpleegd op 2026-10-02.