Gierzwaluw: kenmerken, leefgebied, voeding en feiten

De gierzwaluw is de donkere zomervogel die gillend langs daken scheert. Het is geen zwaluw. Hij landt bijna nooit: eten, drinken en slapen gebeuren in de vlucht, behalve op het nest.

Hoe ziet een gierzwaluw eruit?

Egaal donkerbruin, met een lichtere keel die in het veld vaak wegvalt. De vleugels zijn lang en sikkelvormig, de staart kort gevorkt. Geen rode keel en geen witte buik, zoals een boerenzwaluw. De pootjes zijn klein en naar voren gericht, geschikt om aan een nestwand te haken, niet om op een draad te zitten.

Gierzwaluw in de omgeving van de foto (Apus apus). Paweł Kuźniar ( Jojo_1 , Jojo ).

Hoe groot wordt een gierzwaluw?

Ongeveer 16 tot 17 cm lang. De spanwijdte is ongeveer 42 tot 48 cm. Het gewicht ligt meestal tussen 35 en 50 gram.

Waar leeft een gierzwaluw?

Steden en dorpen met holtes onder dakpannen of in een neststeen. Hij jaagt hoog of laag, afhankelijk van waar de insecten zitten, ook boven water en bos.

Waar komt een gierzwaluw voor?

Broedt in Europa en Azië. Overwintert in Afrika, ten zuiden van de evenaar. In Nederland van ongeveer eind april tot begin augustus. Een gierzwaluw in de winter is hier geen normale waarneming.

Zomergast in dorp en stad, gebonden aan nestplaatsen in gebouwen.

Wat eet een gierzwaluw?

Uitsluitend klein vliegend voedsel: insecten en spinnen die in de lucht zweven. Bij slecht weer trekken de vogels om de bui heen. Jongen kunnen een koude dag overbruggen door traag te worden.

Hoe gedraagt een gierzwaluw zich?

Buiten het nest vrijwel altijd in de lucht. Groepen gillen langs de broedplaats in de avond. De wetenschappelijke naam apus betekent zonder poten, een oude misvatting: de poten zijn er wel, ze zijn alleen kort.

Hoe plant een gierzwaluw zich voort?

Eén legsel, meestal twee of drie eieren, in een holte. Beide ouders broeden en voeren. Het nest is een kommetje van veertjes en sprietjes die in de vlucht zijn gevangen, geplakt met speeksel. Dezelfde holte wordt jaren gebruikt.

Hoe oud wordt een gierzwaluw?

Gierzwaluwen worden opvallend oud voor hun formaat. Een leeftijd boven de tien jaar is bekend, en uitschieters boven de twintig jaar ook. Veel jongen halen de eerste trek niet. Een gemiddelde van ‘een paar weken’, zoals bij een vlinder, klopt hier niet.

Wordt een gierzwaluw bedreigd?

Dichte daken zonder neststeen, en weinig vliegende insecten bij langdurig koud weer. De soort is niet bedreigd. Een vogel op de grond kan niet zelf opstijgen vanaf een gladde vloer.

IUCN: niet bedreigd.

Wist je dat?

Een gierzwaluw is nauwer verwant aan kolibries dan aan boerenzwaluwen. De gelijkenis komt door de manier van jagen, niet door afstamming.

Interessante feiten over gierzwaluw

Geen zwaluw.
Landt bijna alleen op het nest.
Zomergast, ongeveer mei tot augustus.

Veelgestelde vragen over gierzwaluw

Is een gierzwaluw een zwaluw?

Nee. Zwaluwen zijn zangvogels. De gierzwaluw hoort bij een andere orde en landt niet op draden.

Slaapt een gierzwaluw in de lucht?

Buiten het broedseizoen wel. Broedvogels slapen op het nest.

Waar nestelt de gierzwaluw?

In een holte onder een dak of in een neststeen, niet in een moddernest in de stal.

Wanneer is de gierzwaluw in Nederland?

Ongeveer van eind april tot begin augustus.

Wat is de wetenschappelijke naam van de gierzwaluw?

Apus apus.

Vergelijkbare dieren

Boerenzwaluw — Hirundo rustica
Huismus — Passer domesticus
Spreeuw — Sturnus vulgaris

Gerelateerde categorieën

Vogels Trekvogels Tuinvogels Stad Tuin Vergelijk op grootte Vergelijk op gewicht Vergelijk op levensduur

Bronnen en verdere informatie

Vogelbescherming Nederland — gierzwaluw. Geraadpleegd op 2026-10-02.
IUCN Red List. Geraadpleegd op 2026-10-02.
Sovon Vogelonderzoek Nederland. Geraadpleegd op 2026-10-02.

Laatst gecontroleerd: 2 oktober 2026.