Vogels
IJsvogel
Alcedo atthis
Andreas Trepte. Licentie: CC BY-SA 2.5. Bron op Wikimedia Commons.
- Nederlandse naam
- IJsvogel
- Wetenschappelijke naam
- Alcedo atthis
- Diergroep
- Vogels
- Familie
- ijsvogels (Alcedinidae)
- Orde
- scharrelaarvogels (Coraciiformes)
- Lengte
- 16–17 cm. Inclusief de lange snavel.
- Gewicht
- 35–45 g. Seizoensverschil is klein.
- Levensduur
- 2–4 jaar. Veel dieren worden geen jaar.
- Snelheid
- Niet goed vastgesteld als één vergelijkbare snelheid.
- Voedsel
- kleine vis
- Leefgebied
- rivier, meer, stad
- Verspreiding
- Europa, Nederland
- Status
- Niet bedreigd (LC). Wereldwijd. Een strenge winter drukt de lokale stand.
De ijsvogel is de blauworanje vogel die als een pijl het water in duikt. De naam zegt niets over ijs: een strenge winter is juist een risico, omdat vis onbereikbaar wordt.
Hoe ziet een iJsvogel eruit?
Bovenkant glanzend blauw, onderkant oranje, een witte vlek in de nek en een lange dolksnavel. Het vrouwtje heeft een oranje ondersnavel, het mannetje een zwarte. In de vlucht lijkt hij groter door de kleur dan hij is.
IJsvogel in de omgeving van de foto (Alcedo atthis). Didier Descouens.
Hoe groot wordt een iJsvogel?
Ongeveer 16 tot 17 cm lang, waarvan de snavel een opvallend deel is. Het gewicht ligt meestal tussen 35 en 45 gram.
Waar leeft een iJsvogel?
Beek, rivier, plas en stadsgracht met steile oever of een wortelkluit om in te broeden, en een tak boven het water als uitkijkpost. Helder water helpt, stilstand niet: hij vist ook in troebeler water als er kleine vis zit.
Waar komt een iJsvogel voor?
Europa, Azië en Noord-Afrika. In Nederland broedvogel langs beken en ook in steden met grachten. Na een strenge winter is de stand lager en herstelt die in een reeks zachte jaren.
Broedvogel langs beken, plassen en ook stadsgrachten.
Wat eet een iJsvogel?
Kleine vis, en ook waterinsecten en garnalen. Hij slaat de vis dood op de tak en slikt hem kop eerst in, zodat de stekels niet blijven haken.
Hoe gedraagt een iJsvogel zich?
Zit stil, duikt, en vliegt laag en recht over het water met een scherpe roep. Het territorium is een stuk oever. Twee vogels bij elkaar in het broedseizoen zijn een paar, geen groep.
Hoe plant een iJsvogel zich voort?
Een gang in een steile oever, met een nestkamer aan het eind. Meerdere legsels per jaar zijn mogelijk, vaak zes of zeven eieren. Beide ouders voeren. De jongen zitten in een rij naar het licht.
Hoe oud wordt een iJsvogel?
Veel ijsvogels worden geen jaar, zeker als het water dichtvriest. Dieren die dat halen, worden vaak twee tot vier jaar. Ouder is uitzonderlijk.
Wordt een iJsvogel bedreigd?
Strenge vorst, beschoeide oevers zonder nestwand, en verstoring van de broedgang. De soort is wereldwijd niet bedreigd. Lokaal is een ijsvogelwand een gerichte maatregel.
IUCN: niet bedreigd.
De oranje ondersnavel wijst op een vrouwtje. Bij het mannetje is de hele snavel donker.
Interessante feiten over iJsvogel
- Blauw van boven, oranje van onder.
- Broedt in een gang in de oever.
- Een strenge winter snoeit de stand.
Veelgestelde vragen over iJsvogel
Waarom heet de ijsvogel ijsvogel?
De Nederlandse naam verwijst niet naar een voorkeur voor ijs. Vorst maakt vissen juist moeilijker.
Wat eet een ijsvogel?
Kleine vis, en ook waterinsecten.
Waar broedt de ijsvogel?
In een zelf gegraven gang in een steile oever.
Hoe zie je het verschil tussen man en vrouw?
Het vrouwtje heeft oranje aan de ondersnavel. Bij het mannetje is de snavel zwart.
Wat is de wetenschappelijke naam van de ijsvogel?
Alcedo atthis.
Vergelijkbare dieren
Gerelateerde categorieën
Bronnen en verdere informatie
- Vogelbescherming Nederland — ijsvogel. Geraadpleegd op 2026-10-02.
- IUCN Red List. Geraadpleegd op 2026-10-02.
- Animal Diversity Web. Geraadpleegd op 2026-10-02.